استاندارد و معيار ارزشيابي عملكرد ( 8 )
يك راهنماي عملي و كاربردي از مالزي
اين راهنما به پنج سؤال در خصوص ارزيابي عملكرد موثر به شرح زير پاسخ مي‌دهد:
1- ارزيابي برنامه چيست؟
ارزيابي برنامه، فرايند اجراي يك بررسي اصولي درخصوص برنامه‌هاي يك مؤسسه در قالب بودجه برنامه‌اي و عملياتي آن دربلند مدت مي‌باشد.
ارزيابي مي‌تواند تمام بخشهاي برنامه را شامل شود كه البته اين كار مشكلي است و نتايج آن نيز كلي مي‌باشد و يا قسمتي از يك برنامه يا فعاليت فرعي يك برنامه را شامل شود كه اين انتخاب بهتر است.
2- چرا ارزيابي مي‌كنيم؟
ارزيابي برنامه از جنبه‌هاي زير به مديران كمك مي‌كند:
شناسايي مشكلا ت ارزيابي و يافتن راه‌حلهاي آنها،شناسايي تداوم ارتباط يك برنامه با عناصر آن، ضرورت تخصيص منابع به عنصر مورد نظر از يك برنامه، اين كه آيا اهداف تدوين شده تحقق يافته و منابع تخصيص يافته، مناسب و كافي و درجهت اهداف بوده است يا خير.
3- چه چيزي بايد ارزيابي شود؟
موضوعاتي كه در يك فعاليت از برنامه مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند، عبارتند از كارايي، اثربخشي، ارتباط، صرفه‌جويي ،كارآمدي.
4- چه زماني ارزيابي مي‌كنيم؟
اولين گام در اجراي ارزيابي، يك مؤسسه را ملزم به تهيه يك طرح دوره‌اي ارزيابي مي سازد كه اين طرح عناصر و يا فعاليت‌هاي برنامه را كه در طول يك دوره ( مثلاً پنجساله) بايد مورد ارزيابي قرار گيرند مشخص سازد.
5- چگونه ارزيابي كنيم؟
گام اول: تعريف هدف ارزيابي
قبل از اجراي ارزيابي، هدف‌هاي ارزيابي بايد روشن شود. هدف‌ها بايد مشخص شوند تا ارزيابي با توجه به اين هدف‌ها پيش‌رفته و اطلاعات مورد انتظار ايجاد گردد.
6- چگونه ارزيابي كنيم؟
گام دوم: شناسايي فعاليت يا عنصر برنامه و منطق آن:
فعاليت‌ها يا عناصر برنامه بايد توافق برنامه‌اي داشته و اطلاعت مربوط به مشخصات فعاليت بايد در آن در درج شود. در صورت عدم تهيه توافق بايد شرح فعاليت يا عنصر برنامه نوشته شود. در شرح برنامه هم مشخصات يك فعاليت و هم عناصر برنامه بايد نوشته شود.
7- چگونه ارزيابي كنيم؟
گام سوم: مشخص كردن راههاي جايگزيني براي ارايه برنامه
براي يك مسئل معمولاً‌راه‌حلهاي مختلف وجود دارد، بنابراين بايد تعدادي از راه‌حلهاي ممكن قبل از اين كه بهترين گزينه انتخاب شود شناسايي گردد.
گام چهارم: شناسايي موضوعات و محدوديتهاي ارزيابي
بعد از تبيين موضوعات كليدي ارزيابي،بايد اولويت‌بنديهاي آنها براي ارزيابي موضوعاتي اختصاص يابد كه داراي اولويت بيشتري هستند،از جملع محدوديتهاي ارزياي عبارتند از: زمان، هزينه، قابليت دسترسي، متخصصين ارزيابي، اعتبار ارزيابي و مضافاً اين كه محيط سياسي،اجتماعي و بوروكراتيك ممكن است محدوديتهاي را بر انتخاب موضوعات مورد ارزيابي تحميل نمايد.
گام پنجم : تقويم روشهاي ممكن ارزيابي
پس از تعيين موضوعات ارزيابي،بايد ببينيم كه چگونه مي‌خواهيم به سئوالات ارزيابي كه در داخل محدوديتهاي ذكر شده قرار دارند پاسخ دهيم.
براي هر طرح موجود ارزيابي، ممكن است كه از منابع اطلاعاتي گوناگون بهره‌جست. يادداشتهاي بخشي، مصاحبه‌ها ، آمارهاي دولتي و تجاري، شبيه‌سازي،نظرات كارشناسي،انواع منابع مختلف اطلاعاتي به حساب مي‌ايند. البته همواره هزينه جمع‌آوري اطلاعات جديد بايد با منافع متقابل ناشي از اطلاعات جديد مقايسه شوند. چگونگي تجزيه وتحليل اطلاعات هم داراي اهميت زيادي است. در انتخاب يك طرح ارزيابي، گروه ارزيابي بايد در دسترس بودن منابع،كارشناسان و اطلاعات را مورد ملاحظه قرار دهد.
گام ششم: سازماندهي براي ارزيابي
وقتي تصميم به اجراي ارزيابي گرفته شد، مدير مسئول ارزيابي به نام مدير ارزيابي كه معمولاً مدير عنصر برنامه مربوطه است، بايد گروه خود را تشكيل دهد.
براساس تصميم گروه ارزيابي و كميته راهبري، گزارش ارزيابي مقدماتي به گونه‌اي كه شامل ارباب رجوع و استفاده كنندگان نتايج ارزيابي ،اهداف،موضوعات ارزيابي كليدي،تشريح اجزاء برنامه ، تركيب گروه ارزيابي و كميته راهبري،تحليل روشهاي مختلف،شاخص‌هاي عملكرد،يافته‌هاي اوليه و برنامه پيشنهادي براي هدايت مطالب باشد.
گام هفتم: انجام ارزيابي و گزارش يافته‌هاي آن
يكي از نشانه‌هاي موفقيت ارزيابي اين است كه تا چه اندازه گزارش پيرامون عمليات برنمه و نحوه تأمين اعتبار بلند مدت آن بر تصميم‌گيرندگان تأثير مي‌گذارد،گزارش نهايي ارزيابي ،مبناي تصميم‌گيري پيرامون برنامه و يك سند مرجع براي مديران و ارزيابي در آينده خواهد شد.
با برداشت اين هفت‌گام مي‌توان نسبت به يك ارزيابي مؤثر اطمينان حاصل نمود و با اين دستور‌العمل به راحتي مي توان ارزيابي برنامه را به اجرا گذاشت.
ارزيابي عملكرد بر مبناي استراتژيهاي توسعه پايدار در كانادا
توسعه پايدار مسافري است كه تا رسيدن به مقصد فاصله زيادي دارد. از آنجائيكه روابط ميان موضوعات اقتصادي، اجتماعي و محيطي، پيچيده و به طور مداوم در حال تكامل هستند، نياز به يادگيري مداون و ابداع يك واقعيت مبرم مي‌باشد. بازخورد تهيه شده از طريق ارزيابي عملكرد بايد به فرايند يادگيري كمك كند.
استراتژيهاي توسعه پايدار بخشها بايد هر سه سال يكبار براي انعكاس توسعه‌هاي جديد مورد بازنگري قرار گيرند تا به تصميم‌گيري در خصوص انجام توسعه‌هاي جديد و نيز آنچه كه قبلاً محقق شده است، منجر گردد. بنابراين ،مرور اهداف عملكرد و شاخص‌ها براي استراتژيهاي توسعه پايدار بايد يك فعاليت مداوم و مستمر باشد.
در رابط با شاخص‌هاي عملكرد نمي‌توان يك فهرست يا ليست اصلي و مادر را كه قابل كاربرد در زمينه توسعه پايدار باشد، بوجود آورد، اما به عنوان خط‌مشي عمومي ، نمايندگان مجلس انتظار اطلاعات عملكرد خوبي را دارند كه هم شامل انتظارات و هم كارايي كه در مورد چگونگي انجام كارها بتوان قضاوت نمود.
برخورداري از يك مجموعه مشترك از شاخص‌هاي عملكرد براي كليه بخشهاي سيستم فدرال، باعث تسهيل مديريت موضوعات مسأله‌ساز ،گزارش‌دهي و همچنين ايجاد بينش كلي در جهت‌گيري دولت به سمت توسعه پايدار خواهد شد. همچنين شاخص‌هاي عملكردي به گسترش آگاهي از كاركنا و تعهد آنها با اهداف توسعه پايدار در همه سطوح كمك مي‌نمايد.
براي موفقيت دولت در تلاشهاي وسيع براي توسعه پايدار اطلاعات عملكردي خوب يك امر اساسي است. براي پيشرفت به سمت اهداف توسعه پايدار،مديران نياز به اطلاعات مناسبي در مورد اينكه چه‌كاري را انجام دهند دارند . بنابراين آنها ممكن است كارهايي را كه در حال انجام آن هستند،تقويت نموده و بهبود دهند و مواردي را كه مطلوب نمي‌باشد، جايگزين يا حذف نمايند.
راهنماي ارزيابي عملكرد دولت محلي آمريكا
ارزيابي عملكرد ابزار مديريتي پيشرفته‌اي است كه براي تطابق با نيازهاي جوامع مختلف و سطوح دولت كه خدمات برجسته‌اي را ارايه مي‌دهند به كار گرفته مي‌شود.
در عصري كه “ انجام بيشتر كار با فعاليت كمتر” يك مثل عمومي جهت داده شده در تمامي سطوح عملكر است،ارزيابي عملكرد يك ابزار ضروري براي توجه به سئوالاتي براي بهبود بهره‌وري در رابطه با كارايي،اثربخشي و قابليت پاسخگويي است.
طراحي سيستم ارزيابي عملكرد نه پيچيده و نه مشكل است،با اين وجود ممكن است چالشهاي در راه تعيين اهداف و معيارهاي عملكرد موجود باشد، گامهاي تعيين فرايند عبارتند از:
گام يك: شناسايي برنامه
گام دوم: بيان منظور هدف
گام سوم:شناسايي شاخص‌هاي داده‌ها، ستاده‌ها ،كارايي و بهره‌وري برنامه
گام چهارم: تعيين معيارهايي براي اجرا
گام پنجم:نظارت
گام ششم: گزارش عملكرد
گام هفتم: تجزيه و تحليل و عمل
نظام ارزيابي عملكرد در پاكستان
نظام ارزيابي عملكرد ارايه شده دراين بخش از دو بعد مورد بررسي قرار گرفته است. الف) ارزيابي عملكرد كاركنان دولت و ب)ارزيابي دستگاههاي خدمات كشوري. دراين راستا نيز بر رويه انجام اين ارزيابي تأكيد شده است.
در خصوص ارزيابي عملكرد كاركنان، بيشتر از طريق مافوق اين ارزيابي در ابعادي چون خصوصيات و ويژگيها، قضاوتو داوري ،كارداني و حضور ذهن، توانايي و لياقت در امر نظارت، سرپرستي و تعصب و ذوق و شوق به طور سالانه انجام مي‌گيرد. درارتباط با ارزيابي دستگاههاي خدمات كشوري (دولتي) از دو جهت مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند: الف) خارجي ب) داخلي ارزيابي و كنترل خارجي به وسيله نهادها و دستگاههايي انجام مي‌گيرد كه كاملاً خارج از خدمات كشوري بوده و يا حداقل از نظر اجراي برنامه‌ها از استقلال كاملي برخوردار مي‌باشد. از جمله اين نهادها و دستگاهها مي‌توان از پارلمان ،ديدگاهها وعقايد عمومي و قوه قضاييه نام برد. در ارتباط با نظارت و ارزيابي داخلي مي‌توان به نهادها و دستگاههايي همچون،كميسيون خدمات دولتي پاكستان،دادگاههاي خدماتي پاكستان ،مقررات مربوط به رفتار و كردار كاركنان، ضوابط كارايي و انضباط كاركنان، رگرسيون بازرسي فدرال، واحد بررسي شكايات و دفتر محتسب يا ديوان عدالت اداري نام برد.
در اين وبلاگ سعي بنده بر اين است مطالبي را كه قبلاً گردآوري نموده ام ارايه نمايم و تا حدودي نياز مراجعه كننده را در زمينه علوم تربيتي و مديريت مرتفع سازم . و از آنجا كه بعضي مطالب را از اينترنت گرفته ام و نام نگارنده آن ها ذكر ننموده ام از صاحبان اثر پوزش مي طلبم و به ذكر ( منبع : اينترنت ) اكتفا نموده ام كه ان شاء الله در ارايه مطالب جديد اين نقيصه مرتفع خواهد شد .